Ιστορία & καταγωγή της μελιτζάνας
Η μελιτζάνα κατάγεται από την Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία, όπου καλλιεργείται εδώ και πάνω από 2.000 χρόνια. Έφτασε στη Μεσόγειο μέσω των Αράβων τον Μεσαίωνα και γρήγορα έγινε βασικό συστατικό της ελληνικής και μεσογειακής κουζίνας, από τον ιμάμ μπαϊλντί μέχρι τη μελιτζανοσαλάτα και το μουσακά.
Ανήκει στα σολανώδη, όπως η ντομάτα και η πιπεριά, γι' αυτό μοιράζεται μαζί τους εχθρούς και ασθένειες. Στην Ελλάδα ευδοκιμεί εξαιρετικά χάρη στα θερμά, ηλιόλουστα καλοκαίρια.
Ποικιλίες μελιτζάνας
| Ποικιλία | Χαρακτηριστικά | Ιδανική για |
|---|---|---|
| Τσακώνικη | Μακρόκαρπη με μοβ-λευκές ρίγες, γλυκιά, χωρίς πικράδα | Ιμάμ, τηγάνι, παραδοσιακές συνταγές, ΠΟΠ Λεωνιδίου |
| Φλάσκα (μπάλα) | Στρογγυλή, χοντρή, σκούρα μοβ, σαρκώδης | Γεμιστά, μελιτζανοσαλάτα, σχάρα |
| Λαγκάδα / μακρόστενη μαύρη | Επιμήκης, σκούρα, κλασική ελληνική ποικιλία | Μουσακάς, τηγάνι, μπριάμ |
| Λευκή (άσπρη μελιτζάνα) | Λευκός καρπός, τρυφερή σάρκα, ήπια γεύση | Ψητή, γεμιστή, διακοσμητική |
| Black Beauty | Παραγωγική, μεγάλος στρογγυλός σκούρος καρπός | Γενική χρήση, εμπορική καλλιέργεια |
| Νάνα για γλάστρα (baby) | Μικρόκαρπη, συμπαγές φυτό | Μπαλκόνι, γλάστρα, μικρούς κήπους |
Ποια ποικιλία μελιτζάνας να διαλέξω
Δεν ξέρεις ποια ποικιλία μελιτζάνας να διαλέξεις; Δες πρώτα τι θέλεις να κάνεις και μετά διάλεξε.
| Αν θέλω | Διάλεξε |
|---|---|
| θέλω μπαλκόνι ή γλάστρα | Νάνα, baby |
| θέλω παραδοσιακή γεύση για ιμάμ | Τσακώνικη |
| θέλω για γεμιστά | Φλάσκα, μπάλα |
| θέλω μεγάλη παραγωγή | Black Beauty |
| θέλω ήπια, τρυφερή γεύση | Λευκή |
Οι ντόπιες και παραδοσιακές ποικιλίες έχουν συνήθως την πιο γεμάτη γεύση και τις κρατάς και για σπόρο. Τα υβρίδια F1 δίνουν πιο ομοιόμορφη και συχνά πιο ανθεκτική παραγωγή, αλλά δεν κρατάς σπόρο από αυτά.
Κλίμα & έδαφος για τη μελιτζάνα
Η μελιτζάνα είναι το πιο θερμόφιλο από τα σολανώδη και το πιο ευαίσθητο στο κρύο. Θέλει ιδανικές θερμοκρασίες 22-30°C, κάτω από τους 12°C σταματά η ανάπτυξη και κάτω από τους 8-10°C το φυτό ζημιώνεται. Γι' αυτό δεν βιαζόμαστε με τη φύτευση, περιμένουμε να σταθεροποιηθεί ο καιρός.
Προτιμά βαθύ, γόνιμο και καλά στραγγιζόμενο έδαφος με άφθονη οργανική ουσία και pH 6,0-6,8. Τα βαριά, υγρά εδάφη ευνοούν σήψεις της ρίζας. Στην Ελλάδα καλλιεργείται σε όλες τις πεδινές περιοχές, στα ορεινά και βόρεια η φύτευση καθυστερεί μέχρι τα μέσα Μαΐου. Επίλεξε ηλιόλουστη θέση, γιατί στη σκιά τα φυτά δίνουν λίγους και μικρούς καρπούς.
Σπορά & φύτευση μελιτζάνας βήμα-βήμα
- Σπορά: Σπείρε σε θερμό σπορείο Φεβρουάριο-Μάρτιο, σε βάθος 0,5-1 εκ., με θερμοκρασία 24-30°C. Η βλάστηση θέλει 8-14 ημέρες και είναι πιο αργή από της ντομάτας.
- Ανάπτυξη φυταρίων: Κράτα τα σε φως και ζέστη. Μεταφύτευσε σε γλαστράκια όταν βγάλουν 2-3 πραγματικά φύλλα.
- Σκλήρυνση: 7-10 ημέρες πριν τη μεταφύτευση, συνήθισε σταδιακά τα φυτά στον έξω αέρα.
- Μεταφύτευση: Απρίλιο-Μάιο, όταν έχει περάσει κάθε κίνδυνος παγετού και το έδαφος έχει ζεσταθεί. Φύτεψε φυτά με 5-6 φύλλα.
- Αποστάσεις: 50-60 εκ. επί της γραμμής και 80-100 εκ. μεταξύ γραμμών.
- Υποστύλωση: Βάλε πάσσαλο ή δέσιμο, οι βαριές μελιτζάνες λυγίζουν τα κλαδιά.
Πότισμα της μελιτζάνας
Η μελιτζάνα έχει μεγάλες ανάγκες σε νερό λόγω του πλούσιου φυλλώματος και των βαριών καρπών. Θέλει σταθερό, βαθύ πότισμα, η ξηρασία προκαλεί πικρούς, σκληρούς καρπούς και πτώση ανθέων, ενώ οι απότομες εναλλαγές ξηρασίας-υγρασίας σκάνε τους καρπούς.
Πότιζε κάθε 2-3 ημέρες με 2-4 λίτρα ανά φυτό, ανάλογα με τη ζέστη, πάντα στη ρίζα και ποτέ στο φύλλωμα για να αποφύγεις μυκητολογικές προσβολές. Το στάγδην είναι ιδανικό. Η εδαφοκάλυψη (mulch) με άχυρο ή κομπόστ διατηρεί σταθερή υγρασία και μειώνει τα ποτίσματα το καλοκαίρι.
Λίπανση της μελιτζάνας
Είναι απαιτητικό φυτό. Ξεκίνα με ενσωμάτωση καλά χωνεμένης κοπριάς ή κομπόστ πριν τη φύτευση (3-5 κιλά/τ.μ.). Στη συνέχεια χρειάζεται τακτική λίπανση σε όλη την περίοδο.
| Στάδιο | Έμφαση | Συχνότητα |
|---|---|---|
| Μεταφύτευση | Ισορροπημένο (π.χ. 11-15-15) + κοπριά | Στη φύτευση |
| Βλαστική ανάπτυξη | Άζωτο (Ν) | Κάθε 15 ημέρες |
| Ανθοφορία-καρποφορία | Κάλιο (Κ) & ασβέστιο | Κάθε 10-15 ημέρες |
Πρόσεξε το υπερβολικό άζωτο: δίνει πλούσιο φύλλωμα αλλά λίγους καρπούς. Η έλλειψη ασβεστίου, όπως στην ντομάτα, μπορεί να προκαλέσει σήψη κορυφής.
Καλλιεργητικές φροντίδες
Κλάδεμα: Άφησε 2-4 κύριους βλαστούς και αφαίρεσε τα χαμηλά φύλλα και τους πλάγιους λαίμαργους βλαστούς για καλύτερο αερισμό. Κόψε τα πρώτα μικρά ανθάκια αν το φυτό είναι ακόμα μικρό, ώστε να δυναμώσει.
Υποστύλωση: Απαραίτητη, γιατί οι καρποί είναι βαριοί. Χρησιμοποίησε πασσάλους ή δικτυωτό.
Εδαφοκάλυψη & βοτάνισμα: Κράτα το έδαφος καθαρό από ζιζάνια που ανταγωνίζονται σε νερό και θρεπτικά. Το mulch περιορίζει τα ζιζάνια και σταθεροποιεί την υγρασία.
Επικονίαση: Είναι αυτογόνιμη, αλλά σε θερμοκήπιο ένα ελαφρύ κούνημα των φυτών βοηθά το δέσιμο.
Εχθροί της μελιτζάνας
Δορυφόρος (πατάτας)
Leptinotarsa decemlineata- Στη συγκεκριμένη καλλιέργεια
- Στη μελιτζάνα προτιμά τα τρυφερά νεαρά φυτά, έλεγχε συχνά τον Μάιο-Ιούνιο.
- Συμπτώματα
- Σκελετωμένα, φαγωμένα φύλλα, κίτρινα αυγά και κόκκινες προνύμφες στην κάτω επιφάνεια, μαύρα περιττώματα.
- Πρόληψη
- Αμειψισπορά, καταστροφή υπολειμμάτων, τακτικός έλεγχος από νωρίς, χειρωνακτική συλλογή.
- Βιολογική αντιμετώπιση
- Συλλογή με το χέρι, Bacillus thuringiensis (Bt tenebrionis), έλαιο νιμ, εντομοπαθογόνοι νηματώδεις.
- Χημική αντιμετώπιση
- Εγκεκριμένα εντομοκτόνα κατόπιν σύστασης γεωπόνου, με εναλλαγή δραστικών για αποφυγή ανθεκτικότητας.
Αφίδες (μελίγκρα)
Aphididae- Συμπτώματα
- Κατσαρωμένα, παραμορφωμένα φύλλα, μελιτώματα, καπνιά, εξασθένηση φυτού.
- Πρόληψη
- Ωφέλιμα έντομα (πασχαλίτσες, χρυσώπες), τακτικός έλεγχος, αποφυγή περίσσειας αζώτου.
- Βιολογική αντιμετώπιση
- Σαπούνι ποτάσας, έλαιο νιμ, ισχυρός ψεκασμός με νερό.
- Χημική αντιμετώπιση
- Εγκεκριμένα αφιδοκτόνα κατόπιν σύστασης γεωπόνου, τηρώντας τον χρόνο αναμονής πριν τη βρώση.
Τετράνυχος (κόκκινη αράχνη)
Tetranychus urticae- Συμπτώματα
- Μικρά κιτρινωπά στίγματα στα φύλλα, λεπτοί ιστοί αράχνης, ξήρανση και πτώση φύλλων.
- Πρόληψη
- Διατήρηση υγρασίας, αποφυγή σκόνης και καταπόνησης των φυτών, ψεκασμός φυλλώματος με νερό σε περιόδους ξηρασίας.
- Βιολογική αντιμετώπιση
- Αρπακτικά ακάρεα (Phytoseiulus persimilis), έλαιο νιμ, θειάφι.
- Χημική αντιμετώπιση
- Εγκεκριμένα ακαρεοκτόνα κατόπιν σύστασης γεωπόνου.
Ασθένειες της μελιτζάνας
Βερτιτσιλλίωση (αδρομύκωση)
Verticillium dahliae- Συμπτώματα
- Μονόπλευρος μαρασμός, κιτρίνισμα φύλλων σε σχήμα V, καφέ χρώση στα αγγεία του στελέχους, νανισμός.
- Πρόληψη
- Αμειψισπορά 3-4 ετών, ανθεκτικές ποικιλίες, καλή στράγγιση, αποφυγή τραυματισμού ριζών.
- Βιολογική αντιμετώπιση
- Ηλιοαπολύμανση εδάφους το καλοκαίρι, ενσωμάτωση οργανικής ουσίας, απομάκρυνση προσβεβλημένων φυτών.
- Χημική αντιμετώπιση
- Δεν υπάρχει αποτελεσματική χημική θεραπεία, έμφαση στην πρόληψη κατόπιν σύστασης γεωπόνου.
Προβλήματα & λύσεις
Πικρή, σκληρή σάρκα
Αιτία: Έλλειψη νερού, υπερωρίμανση ή ζέστη-στρες
Πότιζε σταθερά και βαθιά, κάνε εδαφοκάλυψη και μάζευε τους καρπούς άγουρους, όσο η φλούδα γυαλίζει.
Πέφτουν άνθη χωρίς να δέσουν
Αιτία: Θερμοκρασίες πάνω από 35°C ή κάτω από 15°C, ανεπαρκές πότισμα, υπερβολικό άζωτο
Ρύθμισε το πότισμα, μείωσε το άζωτο και παρέχε ελαφριά σκίαση στις καύσωνες. Σε θερμοκήπιο κούνησε τα φυτά για επικονίαση.
Κιτρινίζουν τα κάτω φύλλα
Αιτία: Έλλειψη αζώτου, υπερβολικό πότισμα ή προσβολή ριζών
Λίπανε με άζωτο, βελτίωσε τη στράγγιση και έλεγξε τη ρίζα για σήψη ή νηματώδεις.
Μικρές τρύπες και φαγωμένα φύλλα
Αιτία: Δορυφόρος, σκαθάρια ή κάμπιες
Έλεγξε τα φύλλα, μάζεψε με το χέρι προνύμφες και αυγά, και ψέκασε με βιολογικά σκευάσματα (Bt, νιμ) αν χρειαστεί.
Μαρασμός φυτού παρά το πότισμα
Αιτία: Βερτιτσιλλίωση ή σήψη ρίζας από βαρύ, υγρό έδαφος
Βελτίωσε τη στράγγιση, απόφυγε την υπερβολική υγρασία και εφάρμοσε αμειψισπορά. Απομάκρυνε τα προσβεβλημένα φυτά.
Καφέ μαλακή κηλίδα στην κορυφή του καρπού
Αιτία: Ξηρή σήψη κορυφής, έλλειψη ασβεστίου από ακανόνιστο πότισμα
Σταθεροποίησε το πότισμα, κάνε εδαφοκάλυψη και έλεγξε το pH, ρίξε ασβέστιο αν λείπει.
Συγκομιδή & αποθήκευση
Η μελιτζάνα συλλέγεται άγουρη, όταν η φλούδα είναι γυαλιστερή, τεντωμένη και το χρώμα έντονο. Αν πατήσεις με το δάχτυλο και το σημάδι επανέρχεται, είναι έτοιμη. Μελιτζάνες που «θαμπώνουν» και οι σπόροι μέσα σκουραίνουν είναι υπερώριμες και πικρές.
Κόβε πάντα με ψαλίδι ή μαχαίρι, αφήνοντας ένα κομμάτι κοτσάνι, μη τραβάς με το χέρι. Η τακτική συγκομιδή (κάθε 3-5 ημέρες) ενθαρρύνει το φυτό να δίνει νέους καρπούς. Διατηρούνται 7-10 ημέρες στο ψυγείο, δεν αντέχουν κάτω από 10°C γιατί παθαίνουν ζημιά από το ψύχος.
Αποδόσεις & οικονομικά στοιχεία
| Απόδοση ανά στρέμμα | 3-6 τόνοι υπαίθρια, έως 10 σε θερμοκήπιο |
| Απόδοση ανά φυτό | 2-5 κιλά |
| Κόστος εγκατάστασης / στρ. | 400-700 € (ενδεικτικά) |
| Ετήσιο κόστος / στρ. | 900-1.500 € (ενδεικτικά) |
| Ενδεικτική τιμή παραγωγού | 0,40-0,90 €/κιλό (ενδεικτικά) |
| Ακαθάριστο έσοδο / στρ. | 1.500-3.500 € (ενδεικτικά) |
Οι τιμές είναι ενδεικτικές και διαφέρουν ανά περιοχή, ποικιλία και χρονιά.
Θρεπτική αξία & οφέλη
| Θερμίδες (100γρ) | 25 kcal |
| Πλούσιο σε | Φυτικές ίνες, κάλιο, ανθοκυανίνες (νασουνίνη), αντιοξειδωτικά |
Η φλούδα της μελιτζάνας είναι πλούσια σε νασουνίνη, ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό. Χαμηλή σε θερμίδες, κατάλληλη για δίαιτες.
Συχνά λάθη στην καλλιέργεια μελιτζάνας
- Πρόωρη φύτευση: Στο κρύο έδαφος τα φυτά «κοκκαλώνουν». Περίμενε σταθερές θερμοκρασίες.
- Ακανόνιστο πότισμα: Οδηγεί σε πικρούς και σκασμένους καρπούς.
- Υπερβολικό άζωτο: Πολλά φύλλα, λίγοι καρποί.
- Καθυστερημένη συγκομιδή: Υπερώριμες, πικρές μελιτζάνες που «κόβουν» τη νέα καρποφορία.
- Καλλιέργεια στην ίδια θέση με ντομάτα/πατάτα: Συσσώρευση κοινών ασθενειών, τήρησε αμειψισπορά 3-4 ετών.
Πρόγραμμα λίπανσης για τη μελιτζάνα
Δεν χρειάζεται να είσαι γεωπόνος. Ακολούθησε αυτό το απλό πρόγραμμα και θα πας πολύ καλά.
| Στάδιο | Τι λίπανση θέλει |
|---|---|
| Πριν τη φύτευση | Κομπόστ ή καλά χωνεμένη κοπριά ανακατεμένα με το χώμα, 3 ως 5 κιλά στο τετραγωνικό |
| 2 εβδομάδες μετά τη φύτευση | Ήπια ισορροπημένη λίπανση για να ριζώσει και να δυναμώσει |
| Στα πρώτα άνθη | Λίπασμα με περισσότερο κάλιο, βοηθά να δέσουν οι καρποί |
| Στην καρποφορία | Επανάληψη κάθε 15 ως 20 μέρες, μαζί με λίγο ασβέστιο |
| Κίτρινα φύλλα | Πιθανή έλλειψη θρέψης ή λάθος πότισμα, δες τη διάγνωση πιο κάτω |
Τι μου λένε τα φύλλα. Αν κιτρινίζουν τα κάτω, παλιά φύλλα, συνήθως λείπει άζωτο, δώσε μια αζωτούχα λίπανση. Αν κιτρινίζει το φύλλο αλλά τα νεύρα μένουν πράσινα, λείπει σίδηρος ή μαγνήσιο, κάνε έναν διαφυλλικό ψεκασμό με λίγο θειικό μαγνήσιο. Αν το φυτό μαραίνεται παρόλο που ποτίζεις, φταίει το πολύ νερό ή κάποια προσβολή στη ρίζα, όχι η έλλειψη λιπάσματος, οπότε μείωσε το πότισμα. Στη μελιτζάνα η έλλειψη ασβεστίου μαζί με ακανόνιστο πότισμα φέρνει μαύρη σήψη στην άκρη του καρπού.
Υποστύλωση και κλάδεμα της μελιτζάνας
Οι μελιτζάνες βαραίνουν και λυγίζουν τα κλαδιά, γι'αυτό θέλουν στήριγμα.
- Πάσσαλος ή καλάμι ύψους περίπου 1 μέτρο δίπλα σε κάθε φυτό, από τη μεταφύτευση.
- Δένουμε τους κύριους βλαστούς κάθε 20 ως 30 εκατοστά που ψηλώνει, χαλαρά ώστε να μη στραγγαλίζεται.
- Κράτα 2 ως 4 κύριους βλαστούς και κόψε τους πλάγιους λαίμαργους και τα χαμηλά φύλλα που ακουμπούν το χώμα, για να αερίζεται.
- Στη γλάστρα βάλε τον πάσσαλο μέσα στο δοχείο από την αρχή, μετά τραυματίζεις τη ρίζα.
- Όταν φτάσει στο ύψος που θες, κόψε την κορυφή για να χοντρύνει και να δέσει ό,τι έχει.
Καλλιέργεια μελιτζάνας σε γλάστρα και μπαλκόνι
Η μελιτζάνα καλλιεργείται μια χαρά σε γλάστρα ή ζαρντινιέρα στο μπαλκόνι, αρκεί να προσέξεις λίγα βασικά.
Γλάστρα και χώμα
Διάλεξε δοχείο τουλάχιστον 40 λίτρα, με βάθος 40 εκατοστά. Το βάθος μετράει όσο και ο όγκος. Βάλε ελαφρύ χώμα γλάστρας ανακατεμένο με κομπόστ και λίγη περλίτη για στράγγιση. Σιγουρέψου ότι έχει τρύπες στον πάτο και βάλε λίγο χαλίκι, γιατί το νερό που λιμνάζει σαπίζει τη ρίζα. Οι ανοιχτόχρωμες ή πήλινες γλάστρες κρατούν το χώμα πιο δροσερό από τις σκούρες πλαστικές.
Πόσα φυτά ανά γλάστρα
Ένα φυτό ανά γλάστρα 40 λίτρων. Διάλεξε νάνα ή μικρόκαρπη ποικιλία που ταιριάζει στο μπαλκόνι.
Θέση και ήλιος
Θέλει πολύ ήλιο, όμως σε νότιο μπαλκόνι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο ζορίζεται. Δώσε ελαφριά σκίαση το μεσημέρι εκείνες τις μέρες. Ιδανικά είναι το ανατολικό ή το δυτικό μπαλκόνι.
Πότισμα και λίπανση
Πότιζε σταθερά, η μελιτζάνα διψάει. Το χώμα στη γλάστρα στεγνώνει πολύ πιο γρήγορα από τον κήπο, οπότε έλεγχέ το κάθε μέρα το καλοκαίρι. Επειδή το νερό ξεπλένει τα θρεπτικά, λίπαινε πιο τακτικά, περίπου κάθε 15 μέρες με υγρό λίπασμα.
Συχνά λάθη στο μπαλκόνι
- Πολύ μικρή γλάστρα. Στο λίγο χώμα η ρίζα ασφυκτιά και το φυτό μένει πίσω.
- Ξεχνάμε το πότισμα. Στο μπαλκόνι το χώμα στεγνώνει σε μία μέρα με τη ζέστη.
- Γλάστρα χωρίς τρύπες αποστράγγισης, που κρατάει νερό και σαπίζει τη ρίζα.
- Ξεχνάμε την υποστύλωση, οπότε σπάνε τα κλαδιά με το βάρος.
Τι κάνουμε στον καύσωνα
Το ελληνικό καλοκαίρι έχει καύσωνες με 38 βαθμούς και πάνω. Δες τι κάνεις για να μην ταλαιπωρηθεί η μελιτζάνα τις πιο ζεστές μέρες.
- Σκίαση το μεσημέρι. Τις πολύ ζεστές μέρες βάλε ένα πανί ή σκιάδιο που κόβει το 30 ως 50 τοις εκατό του ήλιου, από τις 12 ως τις 5 το απόγευμα. Σε νότιο μπαλκόνι είναι σχεδόν απαραίτητο.
- Πότισμα νωρίς το πρωί. Πότιζε βαθιά κάθε πρωί, 2 ως 4 λίτρα ανά φυτό στη ζέστη, πάντα στη ρίζα. Απόφυγε το πότισμα το καταμεσήμερο, το νερό εξατμίζεται και οι σταγόνες στα φύλλα λειτουργούν σαν φακοί και τα καίνε.
- Εδαφοκάλυψη. Ρίξε άχυρο, ξερά χόρτα ή κομπόστ γύρω από τη βάση. Κρατάει το χώμα δροσερό και υγρό και σε γλιτώνει από πολλά ποτίσματα.
- Όχι λίπανση στη ζέστη. Μη λιπαίνεις σε καύσωνα. Το φυτό είναι σε στρες και το λίπασμα το καίει. Περίμενε να πέσει η θερμοκρασία.
- Σημάδια ότι υποφέρει. Τα φύλλα κρεμάνε το μεσημέρι και συνέρχονται το βράδυ, οι καρποί βγαίνουν μικροί, σκληροί ή πικροί και πέφτουν τα άνθη χωρίς να δέσουν.
Οι δουλειές μήνα με μήνα
Ένα γρήγορο ημερολόγιο για να ξέρεις κάθε μήνα τι σε περιμένει.
| Φεβρουάριος | Δουλειές: σπορά. Σπορά σε ζεστό σπορείο μέσα. |
| Μάρτιος | Δουλειές: σπορά. Συνέχεια η σπορά, κράτα ζεστά τα φυτάρια. |
| Απρίλιος | Δουλειές: φύτευση. Μεταφύτευση όταν περάσει ο παγετός. |
| Μάιος | Δουλειές: φύτευση, λίπανση. Φύτευση και πρώτη λίπανση, βάλε υποστύλωση. |
| Ιούνιος | Δουλειές: λίπανση. Ανθοφορία, αύξησε το πότισμα και λίπανε με κάλιο. |
| Ιούλιος | Δουλειές: συγκομιδή, λίπανση. Μπαίνει η ζέστη, σκίαση το μεσημέρι, ξεκινά η συγκομιδή. |
| Αύγουστος | Δουλειές: συγκομιδή. Συνεχής συγκομιδή, μάζευε συχνά για να δίνει κι άλλες, έλεγχος για δορυφόρο και αφίδες. |
| Σεπτέμβριος | Δουλειές: συγκομιδή. Ακόμη συγκομιδή, αφαίρεσε παλιά φύλλα. |
| Οκτώβριος | Δουλειές: συγκομιδή. Τελευταίες μελιτζάνες πριν τα κρύα. |
Μπορώ να κρατήσω σπόρους
Οι παραδοσιακές, σταθερές ποικιλίες δίνουν σπόρο που βγάζει ίδια φυτά, οπότε μπορείς να κρατήσεις σπόρο και να τον ξανασπείρεις του χρόνου δωρεάν. Τα υβρίδια F1 όμως δεν βγάζουν ίδια φυτά, τα παιδιά τους είναι ανακατεμένα και συχνά χειρότερα, οπότε δεν αξίζει να κρατήσεις σπόρο. Και τα παρθενοκαρπικά ή χωρίς σπόρους δεν δίνουν καλό σπόρο, εκεί αγοράζεις καινούριο κάθε χρονιά.
Η μελιτζάνα γονιμοποιείται μόνη της. Άφησε έναν καρπό παραδοσιακής ποικιλίας να υπερωριμάσει πάνω στο φυτό, ώσπου να θαμπώσει και να κιτρινίσει, βγάλε τους σπόρους, ξέπλυνέ τους και στέγνωσέ τους καλά. Από F1 υβρίδιο δεν κρατάς σπόρο.
Φροντίδες μήνα-προς-μήνα
Συχνές ερωτήσεις
Πότε φυτεύουμε μελιτζάνες;
Σπορά σε θερμό σπορείο Φεβρουάριο-Μάρτιο και μεταφύτευση στον κήπο Απρίλιο-Μάιο, όταν έχει περάσει κάθε κίνδυνος παγετού και το έδαφος έχει ζεσταθεί. Η μελιτζάνα είναι πιο ευαίσθητη στο κρύο από την ντομάτα.
Γιατί είναι πικρή η μελιτζάνα μου;
Η πικράδα προέρχεται από ανεπαρκές πότισμα, ζέστη-στρες ή υπερωρίμανση. Πότιζε σταθερά, μάζευε τους καρπούς άγουρους και προτίμησε γλυκές ποικιλίες όπως η Τσακώνικη. Το αλάτισμα πριν το μαγείρεμα μειώνει επίσης την πικράδα.
Πόσο νερό θέλει η μελιτζάνα;
Περίπου 2-4 λίτρα ανά φυτό κάθε 2-3 ημέρες το καλοκαίρι, πάντα στη ρίζα. Το στάγδην με εδαφοκάλυψη δίνει το καλύτερο αποτέλεσμα και σταθεροποιεί την υγρασία.
Μπορώ να καλλιεργήσω μελιτζάνα σε γλάστρα;
Ναι, σε δοχείο 30-40 λίτρων με πολύ ήλιο. Επίλεξε νάνα ή μικρόκαρπη ποικιλία, πότιζε συχνά (σχεδόν καθημερινά τον Ιούλιο) και λίπανε τακτικά με υγρό λίπασμα.
Πότε μαζεύουμε τις μελιτζάνες;
Όταν η φλούδα είναι γυαλιστερή, τεντωμένη και έχει έντονο χρώμα, περίπου 70-85 ημέρες από τη μεταφύτευση. Αν θαμπώσει και οι σπόροι σκουρύνουν, είναι υπερώριμη και πικρή.
Γιατί πέφτουν τα άνθη της μελιτζάνας;
Κυρίως λόγω ακραίων θερμοκρασιών (>35°C ή <15°C), ανεπαρκούς ποτίσματος ή υπερβολικού αζώτου. Ρύθμισε πότισμα και λίπανση και δώσε σκίαση στους καύσωνες.
Χρειάζεται υποστύλωση η μελιτζάνα;
Ναι. Οι καρποί είναι βαριοί και λυγίζουν ή σπάνε τα κλαδιά. Βάλε πάσσαλο ή δικτυωτό από νωρίς και δέσε απαλά τους κύριους βλαστούς.
Πόσες μελιτζάνες δίνει ένα φυτό;
Ένα υγιές φυτό δίνει 2-5 κιλά, δηλαδή 8-15 καρπούς ανά σεζόν, ανάλογα με την ποικιλία και τη φροντίδα. Η τακτική συγκομιδή αυξάνει τη συνολική παραγωγή.
Μπορώ να φυτέψω μελιτζάνα μετά από ντομάτα;
Καλύτερα όχι. Είναι και τα δύο σολανώδη με κοινές ασθένειες που συσσωρεύονται στο έδαφος. Τήρησε αμειψισπορά 3-4 ετών με φυτά άλλης οικογένειας (π.χ. όσπρια, κρεμμυδικά).
Μπορώ να κρατήσω σπόρους από τα μελιτζάνια μου;
Ναι, αν είναι παραδοσιακή ποικιλία (π.χ. Τσακώνικη). Άφησε έναν καρπό να υπερωριμάσει στο φυτό, βγάλε και στέγνωσε τους σπόρους. Από F1 υβρίδιο δεν βγαίνουν ίδιες μελιτζάνες.
Πώς προστατεύω τις μελιτζάνες στον καύσωνα
Δώσε ελαφριά σκίαση το μεσημέρι, πότιζε νωρίς το πρωί βαθιά, ρίξε εδαφοκάλυψη στη βάση και μη λιπαίνεις όσο κρατάει η ζέστη. Έτσι δεν πικρίζουν και δεν πέφτουν τα άνθη.
